Grecy używali trzech słów opisujących miłość: eros – miłość cielesna; philia – przyjaźń; i agape – miłość spełniona i dojrzała.
Czy miłość jest tylko po to, by nas pocieszać? Czy nie powinniśmy starać się nadać miłości, jak każdemu zdarzeniu w życiu, sensu? Tylko sens ratuje ludzką kondycję. Sens… Wielkie pytanie. Nieuniknione pytanie. Nic nie jest warte życia bez sensu. Sens jest wielkim pytaniem ludzkości, zwłaszcza że nic o nim nie rozumiemy i niczego nad nim nie kontrolujemy. Jak to często bywa, ludzkość kontroluje się tym mniej, im bardziej desperacko próbujemy wierzyć w coś przeciwnego. Miłość pozbawiona sensu pozostanie zwykłym erosem. Można odpowiedzieć, że eros również nadaje sens: pieszczoty, pocałunki, splecione ciała są odkryciem drugiego. Podczas gdy grecki eros najczęściej wiąże się z porwaniem, posiadaniem, byłoby błędem sprowadzać go do tego. Granice między tymi trzema miłościami mogą być subtelne. Nasza epoka lubi relatywizować te granice. Transgresja czyha na każdy nasz krok; lub nasze potknięcia.
Znaczenie miłości nas przewyższa i uwzniośla. Bóg daje nam swojego Syna i pozwala Mu umrzeć na krzyżu wyłącznie po to, by nadać sens naszemu życiu. On wymazuje grzech, objawiając go światu. Wskazuje miłość jako jedyną alternatywę dla zła. I musimy pamiętać o świętym Pawle:
Gdybym mówił językami, ludzkimi i anielskimi, a miłości bym nie miał, stałbym się jak kubeczek blaszany brzęczący, cymbał brzmiący.
Nawet gdybym miał dar prorokowania i znał wszystkie tajemnice, i posiadał wszelką wiedzę, i choćbym miał wiarę, która góry przenosi, a miłości bym nie miał, byłbym niczym.
Gdybym rozdał całą moją własność głodnemu, a ciało moje wydał na spalenie, lecz miłości bym nie miał, nic bym nie zyskał.
Miłość jest cierpliwa, łaskawa. Nie zazdrości, nie szuka poklasku, nie unosi się pychą. Nie gardzi bliźnimi, nie szuka swego, nie unosi się gniewem, nie pamięta złego. Miłość nie cieszy się ze złego, lecz współweseli się z prawdą.
On wszystko wybacza, we wszystko wierzy, na wszystko ma nadzieję, wszystko znosi.
Miłość nigdy nie znika.
Proroctwa? Zostaną zniesione.
Języki? Skończą się.
Wiedza? Zostanie zniesiona.
Bo nasza wiedza jest ograniczona i nasze proroctwa są ograniczone. Ale kiedy nadejdzie doskonałość, to, co ograniczone, zniknie.
Kiedy byłem dzieckiem, mówiłem jak dziecko, myślałem jak dziecko, rozumowałem jak dziecko. Kiedy stałem się mężczyzną, położyłem kres temu, co właściwe dziecku.
Teraz widzimy jak w lustrze i niewyraźnie, ale kiedyś zobaczymy się twarzą w twarz.
Teraz moja wiedza jest ograniczona, ale wtedy będę wiedział tak, jak jestem znany.
A teraz pozostają te trzy: wiara, nadzieja i miłość. Lecz z nich największa jest miłość. (1)
Widzimy, że agape króluje w miłości. Agape jest tym ostatecznym celem, prawdziwym znaczeniem miłości. Czytając świętego Pawła, uświadamiamy sobie również, że przyjaźń jest całkowicie zawarta w miłości. Philia może być rozpatrywana sama w sobie, ale jej chrześcijańskim celem jest stać się agape. Rozumiemy również, że jej porażka polega na braku tej przemiany. Wyobraźmy sobie philia między mężczyzną a kobietą: zawsze istnieje ryzyko uwiedzenia. Czym jest philia, która poddaje się erosowi?
Na koniec należy zauważyć, że agape to miłość pozbawiona uwodzenia. Nie posługuje się „sztuczkami” ani sztuczkami. Oczywiście, te należą do Księcia tego świata.
Nowa przyjaźń to świat, który się przed nami otwiera, rozwijający się u naszych stóp. Jaka jest nasza reakcja? Czy wobec świata, który rozciąga się przed nami, jesteśmy za niego odpowiedzialni (od * respondere *, odpowiadać za niego)? Czy zrobiliśmy cokolwiek, by zasłużyć na tę nową miłość? Nie, nic nie zrobiliśmy. Tak mało sensu nabierają nasze codzienne działania. Naszym pierwszym odruchem jest często deptanie tego świata, ponieważ natychmiast, w obliczu piękna, myślimy o jego posiądnięciu. Oto człowieczeństwo. To, co piękne, co lepsze, co nas przewyższa, musi do nas należeć. Nie Bóg. Nie, nie Bóg. Ponieważ współczesny człowiek przestał wierzyć w Boga. Zbyt wielki, zbyt silny, nie ma czasu na takie bzdury, których nie może posiąść. To, co go przewyższa, zasługuje jedynie na posiadanie lub pogardę. Musimy zawsze iść szybciej. Nie mamy czasu. Jeśli nie możemy posiadać, jeśli nie możemy się cieszyć, gardzimy. Łatwo zatem zrozumieć popularność Erosa.
Każdemu stworzeniu czegoś brakuje, i nie chodzi tu tylko o brak zdolności tworzenia.
Jak wiemy, tym, którzy są cieleśni, brakuje czystych istot.
Ale tym, którzy są czyści, trzeba dać poznać, że nie są cieleśni.(2)
A więc ten świat, który puka do drzwi? Jeśli się oddaje, dominujemy nad nim. Jeśli się oddaje, posiądziemy go. W tym tkwi nasza samowystarczalność w obliczu Innego. Bo nie ma miejsca bardziej egalitarnego niż miłość. Miłość jest prawdą, a wszyscy są równi wobec prawdy.
Wiele przyjaźni po pewnym czasie się rozpada. W większości przypadków ten rozpad staje się widoczny, gdy jedna lub obie strony stają się aroganckie, gdy jedna lub obie strony pragną posiadania lub oddają się głęboko zakorzenionemu poczuciu wyższości, gdy jedna lub obie strony przyjmują postawę paternalistyczną, przestajemy słuchać. Gdy tylko autentyczne słuchanie przestaje być możliwe, gdy zaczyna podlegać osądom wartościującym, pojawia się niewidzialna i niewypowiedziana, lecz pełna hierarchia. Minimum niezbędne do mówienia i wzajemnego zrozumienia przestaje istnieć. Słowa tracą znaczenie.
1. Wiemy również, że w tym tekście świętego Pawła słowo „miłość” można zastąpić imieniem Jezus. Z przyjemnością będziemy recytować te zwrotki w ten sposób i chłonąć ich znaczenie.
Tłumaczenie autorskie Pierwszego Listu do Koryntian autorstwa św. Pawła (1 Kor 13, 1).
Dodaj komentarz