Przeciwko robotom

Kiedy zakładałem tego bloga, pomysł pisania o liturgii zrodził się we mnie bardzo szybko. Nie po to, by rościć sobie prawo do miana eksperta, ale by podzielić się doświadczeniem tego, co stanowi sedno życia chrześcijanina. Musiałem więc zbiec się w dwóch kierunkach: opowiedzieć o Mszy Świętej (i jej dobrodziejstwach), a następnie podzielić się drogą, która mi ją objawiła.

Część 2: Chrześcijaństwo, Król Społeczności – U stóp Ołtarza

Kiedy mieszkałem w Londynie, myśl o duchowości nieustannie mnie nurtowała. Moje poszukiwania były w istocie nieustannym poszukiwaniem życia wewnętrznego. To bijące, pulsujące serce mogło być tylko ciałem i krwią. Tak podpowiadała mi intuicja. Dwadzieścia pięć lat później jestem pewien jednego: nie pozwolić temu sercu bić i pulsować, nie poświęcając mu wystarczająco dużo czasu, uwagi i uczucia. Nieustannie dążyć do zgłębienia otaczającej je tajemnicy. Wszystko, co utrudnia ten dialog, wszystko, co zakłóca tę więź, budzi moją najgłębszą pogardę. Ta paląca intymność ma idealnych wrogów, utkanych przez współczesny świat, wrogów takich jak komunitaryzm i synkretyzm.

Wartość podróży transformacyjnej często sprowadza się do tego, co przynosi ona osobie, która jej doświadcza, jak zmienia jej perspektywę, jak pozwala jej ewoluować, transformować się i stać się nową osobą. Kiedy przyjechałem do Londynu, kształciłem się u jezuitów i marianistów, a mimo to wiedziałem bardzo niewiele o katolicyzmie. Nauczanie religii w szkołach katolickich drastycznie się skurczyło od lat 70. XX wieku. Ale byłoby błędem, gdybym winił tylko nauczanie religii za zdobycie waszej aprobaty i poczucie, że się ze mną zgadzacie. Ja sam, ego, być może nie byłem zbyt uważny na to, co jest mówione, nie z powodu braku wiary, ale z powodu braku przekonania do zgłębiania mojej religii. Jeśli przychodzę po coś bez zastanowienia się nad tym, co mogę dać, ryzykuję, że przegapię sedno. Istota tego artykułu zawarta jest w tych trzech ostatnich zdaniach. Pozornie nieszkodliwa, a jednak pociągająca myśl, która nabiera kształtu i rozpada się. I właśnie tam zmierzały moje myśli: czy życie wewnętrzne równało się odcięciu się od świata? Myślę (z perspektywy czasu, dwadzieścia pięć lat temu nie miałem o tym pojęcia), że życie wewnętrzne równało się odcięciu się od siebie. Przede wszystkim. Przecież nie ma palącej potrzeby mówienia „ja” poza kontaktem z innymi. Czym byłaby potrzeba indywiduacji w odniesieniu do siebie lub do boga? Tylko bóg lub półbóg mógłby chcieć odróżnić się od innego boga. Wszechmocny bóg wie o mnie już wszystko.

W Londynie uciekałem od wszystkiego, co hamowało moje życie wewnętrzne. Pierwszą ofiarą tej ucieczki (która w tym przypadku przypominała raczej walkę, „agonizm”, jak powiedziałby Unamuno) stała się wspólnota. Miałem wrażenie, że wspólnota zaprzecza tej świętej intymności. Wspólnota wymuszała synkretyzm; żądała, bym dzielił się swoją intymnością i wymieniał ją, w całości lub w części, z innymi; chciała ją zniszczyć, podeptać, roztrzaskać. Szybko rozwinęła się we mnie awersja do wspólnoty i synkretyzmu. Zmusiły mnie do zerwania z tym, co kochałem. Zobaczyłem tę dwugłową hydrę, przejrzałem ją na wylot i zrozumiałem jej grę, jej perfidię, jej pragnienie, by zmusić mnie do zaakceptowania jej ostatecznej formy: komunitaryzmu. Synkretyzm, zgoda na najniższy wspólny mianownik, potrzeba – tak daleka od oczywistej, tak ewidentnie perwersyjna – znalezienia porozumienia, tego porozumienia, które pod swoją dobrotliwą powłoką tak często jawi się jako kamień węgielny, gdy ma stać się pęknięciem w strukturze, tego porozumienia nierównej równości, tej demokracji, jak ją nazywa współczesny świat, wzbudziły moją najgłębszą niechęć. Nawet dzisiaj, mam na myśli, po tylu latach, odmawiam angażowania się w synkretyzm. Ale we wspólnocie, jak można postępować inaczej? Jak, jeśli nie prowokując otwartej wojny? Wierzę, że potrzebuję tej przestrzeni, aby pozostać chrześcijaninem, abym nie musiał ciągle iść na kompromis. Nie ma tu nieuzasadnionej dumy, lecz raczej gotowość do zaakceptowania własnych ograniczeń. Wspólnota może być kusząca, ale zawsze ma skłonność do przekształcenia się w komunizm. Gdy już wszystkie pomysły każdej ze stron zostaną zebrane, dopracowane i przeanalizowane pod kątem umowy, każda z nich będzie niczym więcej, jak tylko grupą, której wspólne żyły wkrótce zaczną pulsować wolą władzy.

Załóżmy, że synkretyzm wspólnoty obdarza cechami tych, którym wcześniej ich brakowało, ale osłabia tych, którzy posiadali silniejszą osobowość. Przyznaję, że nie wiem, czy synkretyzm ma jakiekolwiek zastosowanie poza politycznym. Można na przykład powiedzieć, że chrześcijaństwo wynalazło najdoskonalszą demokrację, ale Chrystus nigdy, przenigdy nie przejawiał najmniejszego synkretyzmu. I nie bez powodu: przyszedł, aby położyć podwaliny nowego świata. Konfrontacja staje się wyraźniejsza: czystość i synkretyzm stają naprzeciw siebie. Wspólnota prowadzi do synkretyzmu, który z kolei prowadzi do komunitaryzmu. Sprowadzając jednostkę do jej roli w grupie, zmusza ją do większego skupienia się na tym, czego nie odrzuciła; skazuje ją na przywiązanie do tego, co łączy, i zapomnienie o tym, co dzieli. Grupa nie musi jej nawet grozić; jednostka wie, jak ważne jest osiągnięcie porozumienia. W przeciwnym razie nie ma innego wyboru, jak opuścić grupę.

Od synkretyzmu do komunalizmu:
Podczas mojego pobytu w Londynie spędziłem dużo czasu, obserwując napotkane społeczności. Było ich wiele, ponieważ Londyn, jak każde dobre miasto anglosaskie, zawsze praktykował pewną formę apartheidu. Nie między sobą, ale między jednymi i drugimi. Miasto było podzielone na dzielnicę chińską, Indie, Afrykę i tak dalej. Ludzie mieszali się w ciągu dnia, ale nocą byli zamknięci w swoich kwaterach. Byłem obcokrajowcem, a zatem mniej podatnym na ten styl życia. Ale to oznaczało zapomnienie o potędze miasta (które tak naprawdę nigdy nie przestało istnieć od czasów starożytnych). Obcokrajowiec czy nie, krok po kroku, w skali mikrokosmicznej, Londyn zmuszał społeczności do tworzenia się i odradzania. Wśród obcokrajowców tworzyły się grupy Włochów, Francuzów i Japończyków. Wykorzenienie w każdym razie prowadzi do wspólnoty, ponieważ ogranicza izolację i organizuje samotność. Przypomniałem sobie moje miasto w Bretanii, które dziesięć lat wcześniej wykazywało już symptomy tego zjawiska. Społeczność karaibska, społeczność północnoafrykańska (wówczas niewielka), społeczność ormiańska i społeczność turecka (w równych odległościach)… Pod koniec lat 70. i na początku lat 80., aby te społeczności mogły się rozwijać, żyły w ukryciu ^. Komunizm rozwijał się w ukryciu, być może nieco mniej na paryskich przedmieściach niż na prowincji, ale to była tylko kwestia czasu. Kilka barów, kilka restauracji, niejasne dzielnice tu i ówdzie, często na obrzeżach, poza zasięgiem wzroku; nie nieznane, lecz ignorowane, udawane. Sekret nazywał się dyskrecją. Żadnych żądań. Mało incydentów. Przed pojawieniem się SOS Racisme, ale także Frontu Narodowego, społeczność nie wymagała opowiadania się po którejś ze stron, lub wymagała bardzo oszczędnego opowiadania się po którejś ze stron, aby rozwiązać odwieczne konflikty lub konkretny spór. Jeśli synkretyzm jest obecny, nie jest on nadmierny ani nie zakłóca spokoju społecznego; nie utrudnia „życia razem”. Społeczności żyją zamknięte w sobie, ich członkowie gromadzą się niczym w oazie pełnej wspomnień. Gdy tylko wyjdą poza tę strukturę, stają się indywidualnościami i znikają w tle. A jeśli kiedykolwiek ich wygląd lub akcent uniemożliwia im wtopienie się w tłum, łagodzą tę przeszkodę poprzez żarliwą integrację – uprzejmość, życzliwość, pragnienie zrobienia czegoś więcej – jesteśmy świadkami procesu integracji. Udaje im się być kimś innym, nawet ^dwojgiem . Nadal są sobą, ale są też czymś więcej ^. To „więcej” jest jak tunika na zimowe wieczory. Niektórzy mogliby nazwać to „więcej” zbiorem łachmanów, czymś starym i opuszczonym, co nie zasługuje na najmniejszą uwagę. Ale te same szyderstwa nazywają również uprzejmość, a nawet edukację w ogóle, zwykłym zbiorem drobiazgów. Poza wspólnotą każdy jest równy każdemu innemu: może zostać obrażony lub wdać się w bójkę z co najmniej tylu powodów: z powodu dużego nosa, krótkich włosów, noszenia niebieskich ubrań, niepalenia… Wszystkie te powody są co najmniej tak samo uzasadnione, jak te rasowe. Co więcej, dla każdego, kto choć trochę zna się na kłótniach, obelgi są często jedynie pretekstem do popychania kogoś do granic możliwości, do stania się agresywnym, do puszczenia wodzy swojej przemocy ^. Komunalizm chwyta się zatem dobrego powodu do buntu i wzywania woli władzy, podchwytując obelgę i przekształcając ją w symbol. Komunalizm tworzy symbol z niczego, ponieważ chce naśladować życie. Komunitaryzm gromadzi obelgi, normalizuje je (czyli czyni je akceptowalnymi), legalizuje (czyli ustanawia je prawem) i ogłasza (czyli eksponuje je jak odznakę honorową, którą należy pielęgnować aż do następnych wyborów). Proces ten można podsumować jednym słowem: synkretyzm. Akt polityczny, deklarowany jako taki, świadomie wybrany. Robak w jabłku, który się pojawi i, w naszych współczesnych demokracjach, będzie oznaczał przeprosiny ze strony władz, silne emocje na wszystkich poziomach społeczeństwa, wdrożenie specjalnych i jednoznacznych środków, obietnice ostatecznego rozwiązania problemu za pomocą możliwie najbardziej drastycznych środków, chęć położenia kresu temu problemowi na zawsze – problemowi, który nie powinien już istnieć w dobie tak wielkiego postępu technologicznego…

Czy synkretyzm, który naturalnie pojawia się we wspólnocie, oznacza również jej koniec? Od synkretyzmu do komunitaryzmu, to wspólnota umiera. Synkretyzm stopniowo niszczy wszelkie różnice i, choć akceptuje ich dalsze istnienie, jednocześnie je oczyszcza. Synkretyzm staje się złotym standardem; reguluje wszystko, decyduje, które cechy są warte uwagi.

Koniec indywidualności, koniec partykularności.
W dołączeniu do wspólnoty kryje się pewna odwaga. W znalezieniu spełnienia poprzez komunitaryzm kryje się rezygnacja. To tchórzostwo. To ustanowienie wygody, podłości i systemu ściekowego. Wspólnota składa się z kilku osób, które oddychają razem, które chcą oddychać tym samym powietrzem, ponieważ znają się i dostrzegają pewne wspólne cechy. Mogą chcieć być razem z wielu powodów: ponieważ mają ten sam kolor skóry, ponieważ mówią tym samym językiem, ponieważ dzielą tę samą pasję. A priori wspólnota mogłaby nawet być antidotum na zazdrość. Ale jak to często bywa w historii ludzkości, gdzie dobry pomysł ma katastrofalne konsekwencje, wspólnota jest podatna na przesadę. Zawsze istnieje ogromna różnica między tym, co widać przedtem, a tym, co widać potem! Świat, którego ludzkość nigdy właściwie nie rozważyła. To znaczy, z żadnej innej perspektywy niż własna. A ta przesada nazywa się komunitaryzmem. Choć komunitaryzm może zdawać się wtapiać w społeczność, przejmując jej cechy i budując na nich, działa on w oparciu o własny interes. Jego fundamentalnym celem jest wzbudzanie zazdrości. Komunitaryzm rozumie, że jednostka, która znajduje się we wspólnocie, czuje się silniejsza, chętniej, w towarzystwie podobnie myślących osób, pozwala, by w jej żyłach płynęła pewna wola władzy, gotowa dać się usłyszeć, zagrzmieć, zażądać. Metodycznie komunitaryzm dosypuje soli do ran: porażki, zastraszanie i upokorzenia kumulują się i zaostrzają gniew. Komunitaryzm kwitnie, będąc przeciw. Komunitaryzm tworzy antagonizm, aby zapomnieć o naturalnym i nieodłącznym agonizmie życia. Podsyca żar buntu, otwiera stare rany i rozpala dawne cierpienie, a wszystko to w celu wywołania buntu i jeszcze większego gniewu. Przeciw. Te techniki, powszechne dziś i stosowane przede wszystkim przez socjalizm we wszystkich jego formach, ale też, odwrotnie (jak druga strona medalu), przez kapitalizm, rozkoszują się namiętnością zazdrości, wynosząc cierpienie na piedestał i zamieniając je w gniew. Jakby nie było innej drogi.

Synkretyzm jest lekarstwem na wymianę. Przybiera on formę wymiany, aby wydobyć informacje i obrócić je przeciwko jednostce, asymilując ją w ten sposób do grupy. Jednostka staje się częścią całości, która ją przewyższa. Staje się tłumem „nieprzystosowanym do rozumowania… bardzo przystosowującym się do działania” – Gustave Le Bon w książce „The Crowd: A Study of the Popular Mind”.

Katolicyzm, czyli Niezrównana Wspólnota:
Zatem przynależność do wspólnoty oznaczałaby odwagę, a akceptacja komunalizmu – rezygnację. Akceptacja komunalizmu przypomina tchórzostwo, a dokładniej rezygnację; a przede wszystkim rezygnację, która prowadzi do rezygnacji, do tchórzostwa. Dla chrześcijanina każda rezygnacja jest nacechowana tchórzostwem, wyrzeczeniem się swojej misji.

Dołączenie do wspólnoty oznacza również poszukiwanie tego samego i odnajdywanie drugiego. W tym tkwi odwaga. Odwaga tkwi również w chęci przekroczenia samego siebie; konieczne jest nawiązanie kontaktu z nieznaną osobą, zwłaszcza gdy ta osoba należy do ugruntowanej grupy. Zatem dołączenie do wspólnoty rzeczywiście wiąże się z odwagą. Ale jest też w tym pewna łatwość. Łatwość tkwi w poszukiwaniu tego samego (co może przynieść kogoś innego, ale to tylko możliwość, zbieg okoliczności). Która wspólnota nie znajduje spełnienia w spotkaniach? Która wspólnota może się obejść bez bycia razem? Wspólnota musi oddychać tym samym powietrzem, zgadzać się co do tych samych tematów (lub udawać zgodę, by scementować grupę). Jak to często bywa w ludzkich przedsięwzięciach, potrzebna jest pewna dusza, by zapobiec przejęciu kontroli przez negatywne strony. Komunalizm to robak w owocu wspólnoty.

O ile wiem, tylko jedna wspólnota jest zwolniona z obowiązku gromadzenia się dłużej niż 90 minut tygodniowo. I nawet wtedy jej członkowie nie wymieniają ze sobą słów. Nie oznacza to, że niektórzy członkowie tej wspólnoty nie spędzają ze sobą więcej czasu w tygodniu, ale w żadnym wypadku nie jest to obowiązek. To religia chrześcijańska. Choć nie sposób nie uważać jej za wspólnotę, to jednocześnie jedyna, która nie może przekształcić się w komunizm. Łączy ona zupełnie różnych ludzi, którzy, gdyby nie mieli Boga, który pociągałby ich w górę, ku czemuś znacznie wyższemu niż oni sami, ku szczytom, mogliby się nie dogadać, a nawet w ten czy inny sposób prowadzić ze sobą wojny. A katolicy dokonują jeszcze bardziej niezwykłego wyczynu, rozszerzając tę ​​wspólnotę na zmarłych i na wszystkich żyjących w czasie i przestrzeni, dzięki wspólnocie świętych! Oczywiście, gdyby religia chrześcijańska nie cierpiała z powodu komunizmu, nie miałaby trzech wyznań. Jednak żadna inna wspólnota nie może poszczycić się tak dużym brakiem zaangażowania w lobbing, jednoczeniem tak różnorodnych ludzi i spajaniem ich wokół idei, która przewyższa wszystko, co można sobie wyobrazić. I wydaje mi się oczywiste, że skoro instytucja taka jak Kościół istnieje niezawodnie od ponad 20 wieków, pomimo wszystkich ataków (zarówno wewnętrznych, jak i zewnętrznych), wszystkich hańb (zarówno zewnętrznych, jak i wewnętrznych), to właśnie dzięki różnorodności, która ją tworzy, a która dla wielu inspiruje i szanuje jej zasłużone miano katolickiej, powszechnej.

Rodzina jako antidotum na wspólnotę:
Kiedy byłem w Londynie, siadałem w klęczniku, widziałem innych ludzi w podobnej sytuacji i wiedziałem, że pochodzimy z tej samej rodziny, a nawet rodzeństwa. Tak, z tej samej rodziny. Co to znaczy? Że rodzina jest antidotum na wspólnotę? Ilu ludzi oddaje się wspólnocie, by zapomnieć o swoich rodzinach? Z jednej rodziny do drugiej…

Rodzina ma tę cnotę, że jest tyglem i nie pozwala się przekształcić w komunizm. To jest również trudność rodziny: tygiel jest żyznym gruntem dla bakterii. Zwłaszcza że w obrębie rodziny więzi są nierozerwalne. Rodzina jest gabinetem osobliwości, niedostępnym dla publiczności. Intymność i skromność to logicznie jej dwa filary. Ale od czasu grzechu pierworodnego wszyscy wiedzą, że na świecie mieszka tragedia. Starożytni Grecy doskonale przeanalizowali ten proces wyłaniania się zła z dobra: człowiek, który próbuje czynić dobro, a upada, staje się ofiarą swojego losu, przeznaczenia, niezdarności i pychy – zawsze pychy. Ale zostawmy na boku to, co wypaczyliśmy. Zostawmy na boku występki, bezwstydną i przesadną rodzinę. Zostawmy to na boku, ponieważ jesteśmy katolikami, i nie, nie jesteśmy politykami. Polityk przybyłby tu, by zebrać łupy, fakty i plotki, i wrzucić całe zło i zepsucie, jakie rodzina również może stworzyć – bo jest ludzka, a ludzka kondycja jest niedoskonała – do kolejnego tygla, tygla, który zamierzał pouczać. Uzbrojony w to, co zebrał, nauczałby nas, posługując się cudownym i skutecznym synkretyzmem, że rodzina jest w istocie najgorszą rzeczą, jaką świat kiedykolwiek widział! W ten sposób, w czasie krótszym niż napisanie tego tekstu, zmobilizowałby armię zwolenników rodziny przeciwko armii zwolenników jej zniszczenia. Jakże pięknie jest prowadzić wojnę! Jaką moc odczuwa się w jej tworzeniu!

W poszukiwaniu utraconej pokory:
Podczas moich wędrówek po Londynie przypominają mi się napotkane grupy: Francuzów, Włochów, Japończyków… Małe, kontrastujące ze sobą grupy. Wszystkie te społeczności miały wspólną cechę. Ich skóra była gruba i szorstka, jak te kolczaste ryby, które wędrują po oceanach, nigdy się nie fraternizując. Społeczności nie ścierały się, ale chroniły się nawzajem. Społeczność, która chroni samą siebie, ujawnia już strach przed innymi. Strach przed tym, co nią nie jest. Społeczność, która chroni samą siebie, jest o krok od przekształcenia się w komunitaryzm, będący kultem identyczności.

Jednostka, która dołącza do wspólnoty, przychodzi, by dać to, czym jest, odkryć to, czym nie jest, wyrazić swój stan i podzielić się nim, znaleźć wspólny grunt, oczywiście, ale także odkryć odmienne uczucia u ludzi, którzy, mimo że dzielą pochodzenie etniczne lub kulturowe, są mimo to istotami kompletnymi, a zatem zdolnymi do bycia, i z pewnością są, nieskończenie różnymi od nich. To właśnie o wymianie mówimy, prawda? Mówimy przecież o jednostce przekształcającej się w osobę, prawda? Mówimy przecież o tej szczególnej alchemii, która polega na dodaniu kultury do natury i uczynieniu z niej istoty poddanej wolnej woli, prawda? Mówimy przecież o tej alchemii zwanej cywilizacją, która wypływa z natury i kultury danego ludu i nadaje mu historię, prawda?

Czy akulturacja jest formą synkretyzmu?
Istnieją różne rodzaje synkretyzmu. Japoński synkretyzm pozwala na współistnienie szintoizmu i buddyzmu bez szkody dla żadnego z nich. Nie jest on w żaden sposób hybrydą: szintoizm i buddyzm istnieją obok siebie i jest to kwestia kompromisu – a nie kompromisu w kwestii własnych zasad.
Inna forma synkretyzmu, podobna do akulturacji, nabiera znacznie bardziej pozytywnego charakteru. Synkretyzm zbliża się do tego, czemu pozornie się sprzeciwia: prawdy. Akulturacja przyjmuje cechy synkretyczne. Akulturacja to synkretyzm plus jedna, w tym przypadku prawda. Katolicy dobrze ją znają, znają jej zalety i wady, ponieważ przez wieki stanowiła fundament strategii jezuitów. Jezuici praktykowali zatem akulturację, przyswajając zwyczaje i tradycje i „pchając” je we właściwym kierunku: ku Bogu. W dyskursie jezuity rozmówca jest niemal tak samo ważny jak treść dyskursu. Było wiele spekulacji na temat tej metody, ale wyniki były zaskakujące. Jezuita jest nieskończenie mniej zainteresowany chrześcijaństwem niż konwertytami ⁵ </sup> W epoce chwalebnego Rzymu legiony powracające z obcych krajów instalowały w swoim panteonie nowych pogańskich bogów swoich ofiar, co ułatwiało integrację tych nowych pogan. Ale przed chrześcijaństwem wszystko było dla Rzymian czysto polityczne, a synkretyzm panował niepodzielnie, służąc jako spoiwo Ojczyzny (kto krytykowałby Rzymian za ich synkretyzm, skoro był on tak głęboko zakorzeniony w Europie?). Akulturacja oferuje wymianę. Akulturacja rodzi pytania, ponieważ wymaga nie zaprzeczenia swojej pozycji, ale przemyślenia jej w świetle drugiej osoby. Akulturacja opiera się na synkretyzmie, który, gdy jest dobrze praktykowany, sprzyja pokorze, fundamentalnej jakości w każdym spotkaniu.

Pokora, Strażniczka Dobra.
Pokora jest najdoskonalszym antidotum na zazdrość. Nic nie zwalcza tego raka zazdrości lepiej. Źródło zła zawsze czerpie z pychy; nigdy nie wyschnie. Pokora zmusza nas do wytyczenia kursu i podążania nim. Ta droga ku innym, bez uprzedzeń, poprzez ukorzenienie się, z pewnością reprezentuje pokorę. Pokora to podróż w głąb siebie i poza siebie. Czerpie z wnętrza siłę, by zerwać z dumą, stłumić ją i wyjść ku innym bez uprzedzeń. Ta naturalna empatia musi być jedną z podstawowych cech chrześcijanina: nazywa ją pięknym słowem współczucie. To empatia ożywiona wiarą.

Zawsze uważałem komunizm za niemożliwy. Zawsze uważałem za niemożliwe pozwolić sobie na zamknięcie się w grupie i utratę wszelkiej prywatności, ponieważ ta grupa musiała mieć pierwszeństwo przed wszystkim. Niestety, spotykałem się z komunizmem wszędzie, gdziekolwiek się udałem, każdego dnia mojego życia, na niemal każdym rogu ulicy. Komunizm tak skutecznie zaciemnia prawdę i tak szybko pozwala człowiekowi uwierzyć w swoją siłę. Trudność dla chrześcijanina jest oczywista: prosić kogoś, kto zetknął się z prawdą, aby nie był nieugięty wobec błędu! A problem z prawdą polega na tym, że wszystko inne jest błędem. A wszystko inne to ogromny kontynent. Grzech jest błędem, grzesznik tkwi w błędzie, ale znamy trudność spokojnego wyjaśnienia błędu i uczynienia go zrozumiałym. W naszych czasach każdy myśli, że posiadł prawdę. Każdy myśli, że ma rację. Przyjęcie grzesznika i odrzucenie grzechu jest wyzwaniem dla chrześcijanina. Głęboka natura chrześcijaństwa, słowo Chrystusa, zabrania tego i służy jako przewodnik przeciwko pokusie wchodzenia w komunizm.

Ale komunizm zawsze się czai; w każdej chwili mamy ochotę trzasnąć drzwiami przed drugą osobą. Po co rozmawiać z kimś, kto nie rozumie, że msza święta to ofiara? Po co rozmawiać z kimś, kto wygłasza tyrady i hejty o papieżu jako oszustwie? Po co rozmawiać ze świeckim, który uważa, że ​​religie są przyczyną wszystkich wojen? Od jednej skrajności do drugiej, istnieje ta sama chęć zakończenia dyskusji. Prawda jest jak tradycja, spoiwo spajające rodzinę: kiedy się z nią zetkniesz, nie sposób oprzeć się wrażeniu, że ją posiadasz. Wiara w swoją własną tradycję to jej wypaczenie. To akceptacja komunizmu.

Jak możemy postępować, aby nie zatracić duszy i jednocześnie nie potępiać bez powodu? Czym jest nasza wiara, jeśli przypomina klub? I czy klub może być w ogóle hipotezą? Podczas tych długich miesięcy w Londynie często kontaktowałem się ze wspólnotami, ale ignorowałem je i uciekałem od nich równie często ^. Z pewnością z dumy. Byłem całkiem przystojny w wieku dwudziestu lat. Ale równie często z pokory. To mogło zostać przeoczone. Pokora, która czerpie z wnętrza, która szuka siebie, szuka tego drugiego wewnątrz, który przemawia w życiu wewnętrznym, tego chłopca, który już żył bardzo szybko, jak postać z powieści Nimiera. Tu przebiega granica: jeśli grzechy są białe lub czarne, człowiek ma dostęp do nieskończonej gamy tonów. Musimy zawsze szukać osoby poza ^grzechem .

Kiedy po raz pierwszy wszedłem do kościoła Corpus Christi, byłem u kresu mojego czasu w Londynie (patrz Christian Witness — 1). Przechodziłem obok tego kościoła wiele razy, ale nigdy tak naprawdę go nie dotknąłem. Nie zasłużyłem na to. W tym kościele na Maiden Lane, tuż za neonami teatrów na Strand, gdzie pracowałem wieczorami, znalazłem się obnażony, pozbawiony wszelkiego zbędności. Przed pięknem obrzędu, przed objawieniem, które otrzymałem, odkryłem głęboki sens mojej wiary. To właśnie w tym momencie zrozumiałem, że Msza Święta była ofiarą Chrystusa, triumfem nad grzechem i śmiercią. Naprawdę rozpoczynałem swoją podróż, powołanie każdego katolickiego chrześcijanina: miałem podążać za wejściem Chrystusa na świat, Jego życiem, Jego naukami, Jego śmiercią i Jego zmartwychwstaniem. Co Msza Święta nam mówi: historię zbawienia. Ale w tym celu musiałem kontynuować moje przedsięwzięcie nagości i oczyszczenia: Asperges me, confiteor i nieskończone piękno Mszy w Formie Nadzwyczajnej: introibo ad altare Dei ^8. Jak Abraham, posłuszny u stóp ołtarza, gotowy poświęcić syna na Boże polecenie. Ad Deum qui laetificat juventutem meam (Bogu, który napełnia moją młodość radością). W najszczerszej chwili spowiedzi. Tuż przed wstąpieniem do ołtarza. Wstąpieniem do Boga.